حسين مير حيدر

43

معارف گياهى ( فارسى )

در Pen'Ts'ao آمده است كه درخت عود ( Aquilaria agallocha ) درختى است عظيم شبيه درخت Cedrela كه در مناطق مختلف چين و كامبوج و آسام و لائوس و هند و ايران مىرويد . نام ايرانى درخت را « آيالورچى » ذكر كرده است . توجه فرماييد به رغم اينكه در Pentsao آمده است كه درخت عود در ايران مىرويد ، در حال حاضر گزارشى درباره اين درخت در ايران نداريم و شايد در اعصار كهن وجود داشته است . توضيح : Cedrela درختى است كه به فرانسوى چوب معطّر آن را Cedrerl و Cedrele و Cedrel odlorant و به انگليسى Cedrela نامند از خانوادهء Rutaceae و نام علمى آن Cedrela odorata يا Cedrela meliaceae مىباشد . در دنباله مطلب در مورد مشخصات درخت عود و چوب آن در Pentsao اضافه شده است كه چوب درخت سالم عود به رنگ روشن و كمى معطّر مىباشد و براى معطّر كردن لباس قطعات آن را در لابلاى البسه مىگذارند . معمول است پس از اينكه درخت را انداختند كه معمولا در سن پيرى مىاندازند ، براى مدت چند ماه يا چند سال تنهء درخت را به حال خود باقى مىگذارند و در اين مدت بتدريج يك عصارهء تيرهء رزينى معطّر در انساج درخت ايجاد مىشود . اين عصاره بخصوص در قسمت وسط تنهء درخت يا قلب چوب تنه بيشتر است . اين چوب كه پر از عصاره و سنگين است ، آگار « 1 » ناميده مىشود و به هندى agur گفته مىشود . در برخى مناطق تنهء درخت را مدتى زير خاك مىكنند تا مقدار رزين روغنى معطّر آن زياد شود و برداشت آن نيز آسان گردد . چوب عود داراى بويى شبيه چوب صندل است و طعم آن كمى تلخ و از سوختن آن بوى بسيار مطبوعى برمىخيزد . از پوست درخت عود سابقا نوعى كاغذ درست مىكردند . عود از نظر دارويى تونيك ، محرّك ، بادشكن و موجب افزايش نيروى جنسى و همچنين مدّر است . در قرابادين كبير در مورد عود آمده است كه : درخت عود بسيار عظيم و شاخه‌هاى آن اكثر كج و معوج است . چوب درختان سالخورده كه پس از قطع سالها بمانند خوش‌بو مىشود . به همين علت براى اينكه چوب عود زودتر معطّر شود ، درختهاى كهن را مىاندازند و پس از آن تنهء درخت را در زمين نمناك دفن مىكنند كه زودتر شروع به پوسيدگى نمايد و پس از مدتى كه آن را خارج مىسازند ، قسمت

--> ( 1 ) . Agar